Nöbetçi Eczaneler
Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi Genel Cerrahi Kliniğine bağlı Yanık Merkezin’de elde edilen klinik deneyimler, donma vakalarının tedavisi ve uzuv kaybı riskinin belirlenmesine yönelik önemli bilimsel veriler ortaya koydu.
Van ve çevresi, uzun ve ağır geçen kış mevsimi nedeniyle Türkiye’de donma yaralanmalarının yoğun görüldüğü bölgeler arasında bulunuyor.
Özellikle dağlık sınır güzergâhlarından geçmeye çalışan düzensiz göçmenlerin uzun süre dondurucu soğuğa maruz kalması, bölgede karşılaşılan ağır vakaların önemli bölümünü oluşturuyor.
Yetersiz koruyucu giysi, açlık, susuzluk, yorgunluk ve sağlık kuruluşlarına geç ulaşılması ise donma yaralanmalarının daha ciddi boyutlara ulaşmasına neden olabiliyor.
İleri vakalarda ciddi doku hasarı meydana gelirken bazı hastalarda uzuv kaybının önüne geçilemeyebiliyor.
Yaklaşık 3-4 Milyonluk Nüfusa Hizmet Veriyor
Bölgedeki vakaların tedavisinde önemli görev üstlenen Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi Genel Cerrahi Kliniğine bağlı Yanık Merkezi, yaklaşık 3-4 milyonluk geniş bir nüfusa hizmet veriyor.
İlk olarak 2007 yılında Van Devlet Hastanesi bünyesinde kurulan ve daha sonra Yanık Merkezi statüsüne kavuşan birimde, yaklaşık 20 yıldır Van’ın yanı sıra çevre illerden ve sınır hattından getirilen hastaların tedavisi gerçekleştiriliyor.
Özellikle kış aylarında artan donma vakaları merkezin iş yükünü de önemli ölçüde artırıyor.
Ciddi doku kaybı riski bulunan hastaların tedavileri uzun süreli takip, düzenli pansuman, cerrahi müdahale ve multidisipliner çalışma gerektiriyor.
Merkezdeki hekim, hemşire ve diğer sağlık çalışanları, hastalardaki doku ve uzuv kaybını mümkün olduğunca azaltabilmek amacıyla yoğun çalışma yürütüyor.
Donma yaralanmalarının tedavisi Genel Cerrahi Kliniği bünyesinde Dr. Ali Rıza Karayıl’ın sorumluluğu ve denetiminde gerçekleştiriliyor.
Prof. Dr. Çelik: “Deneyimlerimizi Bilim Dünyasına Aktarıyoruz”
Klinik Şefi Prof. Dr. Sebahattin Çelik, hastalara sunulan sağlık hizmetlerinin yanında yıllar içerisinde elde edilen klinik deneyimin bilimsel çalışmalara dönüştürülmesine de önem verdiklerini belirtti.
Çelik, “İşimizi en iyi şekilde yaparken, bunu devletimizin sağladığı olanaklar ile yapıyoruz, bilim dünyasına da deneyimlerimizi aktarıyoruz.” ifadelerini kullandı.
38 Hastanın Yaklaşık Yüzde 74’ünde İleri Derecede Donma
Merkezin donma yaralanmalarındaki deneyimi uluslararası bilimsel çalışmalara da yansıdı.
Prof. Dr. Sebahattin Çelik, Servet Elçin Alpat, Selin Bulut ve Hakan Köksal tarafından hazırlanan “Frostbite—From Turkish Eastern Border as a Consequence of Irregular Migration” başlıklı çalışma, 2022 yılında Eastern Journal of Medicine dergisinde yayımlandı.
Araştırmada, 2020 yılında yalnızca bir aylık süreç içerisinde merkeze başvuran 38 düzensiz göçmenin klinik özellikleri incelendi.
Hastaların yaklaşık yüzde 74’ünde ileri derecede donma yaralanması tespit edilmesi, bölgede karşılaşılan vakaların ciddiyetini ortaya koydu.
128 Hasta İncelendi, 54 Hastada Amputasyon Gerekti
Dr. İbrahim Doğan’ın ilk isim olduğu “Early Clinical Predictors of Amputation in Frostbite: Injury Depth and Extent for Admission Risk Stratification” başlıklı ikinci bilimsel çalışmada ise 2020-2025 yılları arasında merkezde tedavi edilen 128 donma hastası değerlendirildi.
Çalışmaya göre hastaların yüzde 98,4’ünü yabancı uyruklular oluştururken, 54 hastada amputasyon gerektiği belirlendi.
Araştırmada ayrıca donmanın derinliği ile etkilenen vücut yüzey alanının, hastalarda amputasyon riskinin öngörülmesinde en güçlü iki klinik gösterge olduğu ortaya konuldu.
Van’daki Tecrübe Uluslararası Tıp Literatürüne Kazandırılıyor
Van Yanık Merkezi’nde yürütülen çalışmalar, donma yaralanmalarının bölgede yalnızca münferit vakalardan ibaret olmadığını; iklim koşulları, coğrafi konum ve düzensiz göç hareketleriyle bağlantılı önemli bir sağlık hizmeti yükü oluşturduğunu gösteriyor.
Yaklaşık 20 yıllık klinik birikime sahip merkezde çok sayıda donma hastasının tedavisi gerçekleştirilirken, vakalardan elde edilen bilimsel veriler de akademik çalışmalar aracılığıyla uluslararası tıp literatürüne kazandırılıyor.